Kıvameddin Burslan (çev). İrak ve Horasan Selçukluları tarihi (1999)

Kıvameddin Burslan (çev). İrak ve Horasan Selçukluları tarihi (1999) pdf


İrak ve Horasan Selçukluları tarihi: İmad ad–Dîn al–Kâtib al–Isfahânî’nin al–Bondârî tarafından ihtisar edilen Zubdat al–nuṣra va nuḫbat al ʿusra adlı kitabının tercümesi. M. Th. Houtsma tarafından 1889’da Leiden’de neşredilen metinden türkçeye çeviren: Kıvameddin Burslan; AKDTYK TTK Yayınları II. Dizi – Sa. 4l. Ankara: TTK Basımevi, 1999, LXIV+306 s. ISBN 9751611563

File format: PDF
File size: 34.2 Mb

▶▶▶▶▶Download◀◀◀◀◀


Kıvâmüddîn Ebû İbrâhîm el-Feth b. Alî b. Muhammed el-Bündârî el-İsfahânî (ö. 643/1245) Eyyûbîler devrinde yetişen meşhur edip ve tarihçidir. 586’da (1190) İsfahan’da doğdu ve gençlik yıllarını orada geçirdi. 1217’de Suriye’ye giderek Dımaşk’a yerleşti. Bir süre Eyyûbîler’in hizmetinde kâtip olarak görev yaptı ve 7 Rebîülevvel 643’te (2 Ağustos 1245) Dımaşk’ta öldü. Hayatı hakkında daha fazla bilgi yoktur. 
Eserleri. Bündârî’nin biri telif, ikisi ihtisar, biri de tercüme olmak üzere dört eseri vardır.
1. Ẕeylü Târîḫi Baġdâd. Hatîb el-Bağdâdî’nin (ö. 463/1071) Târîḫu Baġdâd adlı eserine yazdığı zeyildir. Brockelmann onun bu zeyil dışında Târîhu Bagdâd adlı başka bir eserinden daha bahsederse de ikisinin aynı eser olduğu ve Brockelmann’ın yanıldığı kabul edilmektedir (yazma nüshası: Paris Bibliothèque Nationale, Arap 6152).
2. Sene’l-Berḳı’ş-Şâmî. İmâdüddin Kâtib el-İsfahânî’nin (d. 1125 – ö. 1201; ing. Imad ad-din al-Isfahani, fa. عماد الدین اصفهانی, ar. عماد الدين الأصفهاني‎) Musul Atabegi Nûreddin Mahmud b. Zengî ile Selâhaddîn-i Eyyûbî devri hakkında yazdığı, 562-589 (1166-1193) yılları arasındaki olayları ihtiva eden el-Berḳu’ş-Şâmî adlı yedi ciltlik tarihinin muhtasarıdır. Bu eserini 622 (1225) yılında tamamlayan Bündârî el-Berḳu’ş-Şâmî’yi özetlerken metne sadık kalmış edebî tavsifleri, kaside ve menşurlarla mektupların büyük bir kısmını atarak tarihî bir eser meydana getirmeye çalışmıştır. İki yerde (قلت) kelimesiyle işaret ettiği birkaç husus hariç metne hiçbir ilâve yapmamıştır. Bu muhtasarın sadece 562-583 (1166-1187) yılları arasında vuku bulan olayları ihtiva eden kısmı bilinmektedir. Eserin I. cildi Ramazan Şeşen tarafından neşredilmiştir (Beyrut 1971).
3. Zübdetü’n-Nuṣra ve nuḫbetü’l-ʿuṣra. İmâdüddin Kâtib el-İsfahânî (d. 1125 – ö. 1201), Selçuklu vezirlerinden Enûşirvân b. Hâlid el-Kâşânî’nin Sultan Melikşah’ın tahta geçişinden (1072) Irak Selçuklu Sultanı Tuğrul b. Muhammed’in ölümüne (1134) kadar vuku bulan hadiseleri ve hâtıratını ihtiva eden Fütûru zamâni’ṣ-ṣudûr ve ṣudûru zamâni’l-fütûr adlı Farsça eserini Arapça’ya çevirmiş, ayrıca onun temas etmediği birçok konuyu ve bu arada Selçuklu tarihinin başlangıç kısmıyla Tuğrul b. Muhammed’in ölümünden Irak Selçukluları’nın çöküşüne (1194) kadar cereyan eden olayları da ilâve ederek Nuṣratü’l-fetre ve ʿuṣratü’l-fıṭra adıyla dört ciltlik bir eser hazırlamıştır. Bündârî de bu eseri Zübdetü’n-Nuṣra ve nuḫbetü’l-ʿuṣra adıyla ihtisar etmiştir. Üç müellifin ortak çalışma ürünü ve Selçuklu tarihi için birinci elden kaynak olan eser ilk defa M. Th. Houtsma tarafından yayımlanmıştır (Tevârîḫu Âli Selcûḳ [L’Histoire des Seldjoucides], Leiden 1889). Daha sonra eserin çeşitli baskıları yapılmış (Kitâbü Târîḫi devleti Âli Selcûḳ, Kahire 1900; Beyrut 1400/1980) ve Kıvâmüddin Burslan tarafından Irak ve Horasan Selçukluları Tarihi adıyla Türkçe’ye çevrilmiştir (İstanbul 1943). Bündârî Nuṣratü’l-fetre’yi özetlerken metne son derece bağlı kalmış, ancak müellifin edebî tavsiflerini, özene bezene yaptığı secileri, teşbihleri ve özellikle şairler hakkındaki iddialarını eserden çıkarmış, sadece gerekli gördüğü tarihî bilgileri almıştır. Bündârî bu tasarruflarıyla eserin edebî değerini azaltmakla beraber nisbeten daha sade üslûpla yazılmış bir tarih kitabı meydana getirmiştir. Zübdetü’n-Nuṣra sonraları pek çok tarihçiye kaynak olmuştur.
4. Şehnâme. Bündârî, ünlü şair Firdevsî’nin Şehnâme adlı Farsça eserini aynı adla Arapça’ya çevirmiş ve eser Abdülvehhâb Azzâm tarafından yayımlanmıştır (Kahire 1350). Bündârî son üç eserini, kendisinden daima övgüyle söz ettiği Eyyûbîler’in Dımaşk kolu hükümdarı el-Melikü’l-Muazzam Îsâ b. Âdil’e (1218-1227) takdim etmiştir.

Related posts:

Edward Tryjarski. Türkler ve ölüm (2012)
Hüseyin Gökçe Varol. Wusun tarihi. Yüksek lisans tezi (2022)
Ekber N. Necef, Ahmet Annaberdiyev. Hazar ötesi Türkmenleri (2003)
Ekber N. Necef. Karahanlılar (2005)
Əkbər N. Nəcəf. Miflərin köçü (2017)
Əli Şamil. Tanıdığım insanlar. I kitab (2000)
Johannes Schiltberger. Als Sklave im Osmanischen Reich und bei den Tataren, 1394-1427 (1983)
Muhlisahon Rustamova. Karahanlı devri mimarisi ve bezemeleri. Doktora tezi (2019)
Serpil Kanal. Eski Türklerde şehircilik: Karahanlı Devleti örneği. Yüksek lisans tezi (2013)
Özgür Şahin. Siyasetnamelere göre Karahanlılar ve Gazneliler devletlerinde hukuk anlayışının temelle...
Nazan Aydoğdu. Karahanlı ve Gazneli devletlerinin teşkilat yapısının karşılaştırması. Yüksek lisans ...
Süleyman Koç. Türk Hakanlığı (Karahanlılar)'nda ve Gazneliler'de istihbarat. Yüksek lisans tezi (201...
Chen Hao. A History of the Second Türk Empire, ca. 682–745 AD (2021)
René Giraud. Gök Türk İmparatorluğu: İlteriş, Kapgan ve Bilge'nin hükümdarlıkları, 680-734 (1999)
Əkbər N. Nəcəf. Hun minilliyi: b.e.ə. IV-b.e.VI əsrlərdə türk dünyası (2015)
Əkbər N. Nəcəf. Aran Atabəyləri (2017)
Əkbər N. Nəcəf. Azərbaycan Səlcuqları Yaqutilər, 1043-1103 (2020)
Əkbər N. Nəcəf. Ögedey (2022)
Таскин В. С. Материалы по истории древних кочевых народов группы дунху (1984)
Кляшторный С. Г. История Центральной Азии и памятники рунического письма (2003)
Wèi Shōu. Wèi Shū. Bā cè (1974)
Tuğba Gökçe Balcı. Tabgaç Devleti (386-550) siyasi ve kültürel tarihi hakkında Çin Halk Cumhuriyeti'...
Tuğba Gökçe Balcı. Tabgaç Devleti (386-534). Doktora tezi (2018)
Tuğba Gökçe Balcı. Tabgaçlar: bozkırdan Çin tahtına (2021)
Wolfram Eberhard. Das Toba-Reich Nordchinas: eine soziologische Untersuchung (1949)
Pulat Otkan. Tabgaçlar: toplum ve ekonomi (2020)
Sedat Koç. Büyük Selçuklu-Türkiye Selçuklu ilişkileri. Yüksek lisans tezi (2013)
Halil İbrahim Şahin - Sultanım izle, dinle
Murat Çakır - Yar Gelir izle, dinle
Hannan Mutlu - Ağlarsın Kalbim izle, dinle