Fatih Çiftçi. Hamdullah Müstevfi’nin Nüzhetû’l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu. Yüksek lisans tezi (2016)

Fatih Çiftçi. Hamdullah Müstevfi'nin Nüzhetû'l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu. Yüksek lisans tezi (2016)
Title:Hamdullah Müstevfi’nin Nüzhetû’l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu=Azerbaijan, Mesopotamia and Anatolia in the Mongols Period according to the Persian work ‘Nuzhat-al Qulub’ written by Hamd-allah Mustawfi. Yüksek lisans tezi
Author:Fatih Çiftçi
Translator:
Editor:Danışman: Mehmet Ersan
Language:Turkish
Series:
Place:İzmir
Publisher:Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Year:2016
Pages:XIV, 127
ISBN:
File:PDF, 7.19 MB
Download:Click here
Biz bu tezimizde; kısaca Coğrafya biliminden, Arap asıllı İranlı coğrafyacı, tarihçi ve şâir Hamdullah Müstevfî’den ve onun 740/1340’ta tamamlamış olduğu, Coğrafya ve Kozmografya’ya dâir eseri olan Nüzhetû’l-Ḳulûb’un bir kısmından bahsettik. Tezimize başlamadan önce, Farsça kelimelerin daha kolay anlaşılması için DİA’da kullanılan transkripsiyon alfabesini sunduk. Önsöz bölümünde; içeriğe dâir genel bilgiler verdik. Giriş bölümünde; Coğrafya bilimin ortaya çıkışından ve İslâm dünyasındaki gelişiminden kısaca bahsettik. Tezimizi üç bölüme ayırdık. Birinci bölümde; Hamdullah Müstevfî’nin yaşamına ve eserlerine dâir kısa bir bilgi verdik. İkinci bölümde; Nüzhetû’l-Ḳulûb’a dâir ayrıntılı bir bilgi verdik. Üçüncü bölümde ise; eserin Aẕerbâycân, Irâḳ, Anadolu ve çevresini ilgilendiren kısımları olan; I., III., IV., V., VI., VII., VIII., IX., X. ve XI. bâbların çevirisini yaptık. Anlaşılması güç olan ifadeleri daha kolay anlayabilmeniz için -metne sâdık kalarak- o kısımları; haritalarla, fotoğraflarla ve çeşitli kaynaklarla açıklamaya çalıştık. Bu tezin sonunda anladık ki: Nüzhetû’l-Ḳulûb, genel olarak Coğrafya bilimine dâir konulardan bahsetse de; yer yer dini, tarihi, tıbbi, astronomik, sosyal, kültürel ve siyasi bilgiler de veren çok yönlü bir eserdir ve Nüzhetû’l-Ḳulûb’un, Coğrafya ve Kozmografya bilimi açısından XIV. yüzyıla kadar yazılan eserlerin içerisinde önemli bir yeri vardır. Ayrıca biz diyebiliriz ki: Hamdullah Müstevfî, İslâm tarihinin saygın bilim adamlarından bir tanesidir.

In our this thesis, we briefly mentioned from science of Geography; poet, historian, geographer Hamd-allāh Mustawfī who is Iranian of Arab origin and a part of Nuzhat-al-Qulūb which was finished by Hamd-allāh Mustawfī about Geography and Cosmography in 740/1340. Before beginning to our thesis, we presented the transcription alphabet which used DİA for easier understanding of the Persian words. In the preface, we gave general informations as to the content. In the introduction, we mentioned from occuring the science of Geography and its developmenting in the Islamic world. We separated the thesis three section. In the first part, we submitted a brief information as to the life of Hamd-allāh Mustawfī and his works. In the second part, we submitted a detailed information as to Nuzhat-al-Qulūb. In the third part, we translated to I., III., IV., V., VI., VII., VIII., IX., X. and XI. parts which interests to Azerbaijan, Iraq, Anatolia and its around of Nuzhat-al-Qulūb. To understand complicated expressions for you -by cling to the text- we tried to explain those parts with maps, photos and variety of sources. We understood at the end of this thesis, generally Nuzhat-al-Qulūb not only mentiones on the science of Geography, Nuzhat-al-Qulūb which is a versatile work states religious, historical, medical, astronomical, social, cultural and political informations. Nuzhat-al-Qulūb has an important place among works were written up until 14th century. We can say that Hamd-allāh Mustawfī is one of the reputable scholars of the Islamic history.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR … X
TRANSKRİPSİYON ALFABESİ … XII
ÖNSÖZ … XIII
GİRİŞ … 1
1.) MÜELLİFE DÂİR
A.) MÜELLİFİN HAYATI … 6
B.) MÜELLİFİN ESERLERİ … 8
2.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’A DÂİR
A.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’UN YAZILDIĞI DÖNEM VE ÖNEMİ … 11
B.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’UN NÜSHALARINA DÂİR … 12
C.) MÜELLİFİN NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’TAKİ METODU … 14
I.) TÜRKÇE ÇEVİRİ, METNİN TAHLİL VE TENKİDİ … 19
A.) IRÂḲ-Ī ‘ARAB BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 19
1.) Kûfe … 22
2.) Baġdâd … 25
3.) Enbâr … 31
4.) Bâbil … 31
5.) Berâz er-Rûz … 32
6.) Baṣra … 32
7.) Bend-i Cin … 34
8.) Bayât … 34
9.) Tikrit … 34
10.) Tel-‘Aḳarḳūf … 34
11.) Ḥâdiŝe … 34
12.) Ḥarbî … 34
13.) Ḥilla … 35
14.) Ḥulvân … 35
15.) Ḥire … 35
16.) Ḫāliṣ … 36
17.) Ḫāneḳīn … 36
18.) Dûceyl … 36
19.) Daḳūḳ … 36
20.) Deyr-i ‘Âḳūl … 37
21.) Rûmiye … 37
22.) Râẕân ve Beyne’l-Nehreyn … 37
23.) Zengiâbâd … 37
24.) Sâmerrâ … 37
25.) Ṣadrin … 38
26.) Ṭarîḳ-ī Ḫorasan … 38
27.) ‘Âne … 38
28.) ‘Akbera … 39
29.) Ḳaṣr-ı Şirin … 39
30.) Ḳādisiye … 39
31.) Ḳūsân … 39
32.) Mûḥavval … 39
33.) Medâ’in … 40
34.) Mâ’bediyye … 42
35.) Nehr-i İsa … 42
36.) Nehr-i Melik … 42
37.) Nehrevan … 42
38.) Nû’mâniye … 42
39.) Nil … 43
40.) Hit … 43
41.) Vâsıṭ …43
B.) AẔERBÂYCÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 43
1.) Tebrîz … 43
2.) Ovcân … 49
3.) Ṭesûc … 49
4.) Erdebil … 49
5.) Ḫalḫâl … 50
6.) Darmerzin … 50
7.) Şâhrûd … 50
8.) Meşkîn … 51
9.) Enâr ve Ercâḳ … 51
10.) Eher … 51
11.) Teklife … 51
12.) Ḫeyâv … 51
13.) Deraverd … 52
14.) Kehran Kalesi … 52
15.) Keleyber … 52
16.) Gîlân-ı Feṣlûn … 52
17.) Merdânḳūm … 52
18.) Nûdez … 52
19.) Yâft … 52
20.) Ḫoy … 53
21.) Salmâs … 53
22.) Urmiye … 53
23.) Ûşneviye … 53
24.) Serâv … 54
25.) Miyânc ve Germrûd … 54
26.) Merâġa … 54
27.) Bûsû … 55
28.) Dihḫarḳân … 55
29.) Nilân … 55
30.) Merend … 55
31.) Duzmâr … 55
32.) Zengîyân … 56
33.) Zunûz … 56
34.) Kerker … 56
35.) Naḫcıvân … 56
36.) Ecnân … 56
37.) Erdûbâd … 56
38.) Azâd … 56
39.) Mâkûye … 56
C.) ERRÂN VE MÛĠÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 57
1.) Mûġân … 57
2.) Bâcervân … 57
3.) Berzend … 58
4.) Pilsevâr … 58
5.) Mahmûdabâd … 58
6.) Hemşehre … 58
7.) Errân … 58
8.) Beylekân … 58
9.) Berde … 58
10.) Gence … 59
11.) Hirek … 59
D.) ŞİRVÂN VE GÛŞTÂSFİ BÖLGESİNİN ALATILMASI … 59
1.) Şirvân … 59
2.) Bâkûye … 59
3.) Şâmâḫı̄ … 59
4.) K̮ı̄ble … 60
5.) Fîrûz … 60
6.) Şabran … 60
7.) Gûştâsfî … 60
E.) ABḪĀZ VE GÜRCİSTAN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 60
1.) Alan … 61
2.) Anî … 61
3.) Tiflis … 61
4.) Ḫonân … 61
5.) Ḳārṣ … 61
F.) RÛM BÖLGESİNİN ŞEHİRLERİNİN ANLATILMASI … 61
1.) Sivas … 62
2.) Elbistan … 62
3.) Anḳāra … 62
4.) Erzencân … 62
5.) Erzenû’r-Rûm … 63
6.) Erek … 63
7.) Ermenâk … 63
8.) Aḳsenk … 63
9.) Aḳsara … 63
10.) Aḳşehir … 63
11.) Amasya … 64
12.) Anṭākya … 64
13.) Unîk … 64
14.) Bâbert … 64
15.) Dûbergî … 64
16.) Develû … 64
17.) Dercân … 64
18.) Ḫertebret … 64
19.) Şehreh … 64
20.) Samsûn … 64
21.) Şemşâṭ … 64
22.) ‘Ammûriye … 65
23.) Ḳālîḳalâ … 65
24.) Ḳaraḥiṣār … 65
25.) Ḳasṭamonu … 65
26.) Ḳomnât … 65
27.) Ḳonya … 65
28.) Ḳāyseri … 66
29.) Kâb … 66
30.) Kemâḫ … 67
31.) Kûk … 67
32.) Kir ve Beḳīḥ … 67
33.) Lû’lû’ … 67
34.) Malaṭya … 67
35.) Nikîdâ … 67
36.) Niksar … 67
37.) Hûşyâr … 67
38.) Yılḳān Bâzâr … 67
39.) Zemendû … 67
40.) Ḳı̄rşehir … 68
41.) Gedûk … 68
42.) Ṭūzaġāç … 68
43.) Ziyâret Bâzar … 68
44.) Egirdûr … 68
45.) Ḳavâḳ … 68
46.) Ḳūşḥiṣār … 68
47.) Sivriḥiṣār … 68
48.) Ḳūlûnîye … 68
49.) Kosteġī … 68
50.) Meleḳūnîye … 68
G.) ERMENİ VİLAYETLERİNİN ANLATILMASI … 68
1.) Aḫlât … 69
2.) Ebtût … 69
3.) Ercîş … 69
4.) Erṣūk … 69
5.) Elaṭāḳ … 69
6.) Bargiri … 69
7.) Beyân … 69
8.) Ḫāradîn … 69
9.) Ḫoşâb … 69
10.) Ḫertebret ve Toḳāt … 69
11.) Henġamâbâd … 70
12.) Şelem … 70
13.) ‘Ayn … 70
14.) Kebûd … 70
15.) Malâzcird … 70
16.) Vân ve Vuṣṭān … 70
17.) Velâscird … 70
H.) DİYÂR-I BEKR VE RABİA’ BÖLGESİNİN ANLATILMASI … 70
1.) Muṣul … 71
2.) Erbil … 71
3.) Erzen … 71
4.) Amed … 71
5.) Bâṣibde … 71
6.) Bazernûḥ … 71
7.) Berṭolli … 71
8.) Bevâzîc … 71
9.) Câr … 71
10.) Cezire … 72
11.) Ḥânî ve Silvân … 72
12.) Ḥarrân … 72
13.) Ḥıṣn-ı Kîfâ … 72
14.) Ḫābûr … 72
15.) Ra’si’l-‘âyn … 72
16.) Raḳḳa … 72
17.) Rûhâ … 73
18.) Sâ’ird … 73
19.) Sincâr … 73
20.) Sûḳ-ī S̱emânîn … 73
21.) ‘Aḳār … 74
22.) ‘İmâdiye … 74
23.) Ḳārḳisya … 74
24.) Kermlîs … 74
25.) Mârdin … 74
26.) Mûş … 74
27.) Meyyâfâriḳīn … 74
28.) Nuṣāybin … 74
29.) Ninevâ … 75
İ.) KÜRDİSTÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 75
1.) Elânî … 75
2.) Elişter … 75
3.) Behar … 75
4.) Ḫeftiyân … 75
5.) Derbend-i Tâc Ḫātûn … 75
6.) Derbend-i Zengi … 76
7.) Dezbil … 76
8.) Dinever … 76
9.) Sulṭānâbâd-ı Çemçemâl … 76
10.) Şehr-i Zûr … 76
11.) Kirmânşâhân … 76
12.) Kirend ve Ḫūşân … 77
13.) Kengûr … 77
14.) Mâ-i Deşt … 77
15.) Hersîn … 77
16.) Vesṭām … 77
K.) ḪŪZİSTÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 77
1.) Tister … 77
2.) Ehvâz … 78
3.) Torb … 79
4.) Cûnd-i Şâpûr … 79
5.) Hûveyze … 79
6.) Dezfûl … 79
7.) Destgird … 80
8.) Râmûz … 80
9.) Sûs … 80
10.) Ṭerâzak … 80
11.) ‘Asker-i Mûkerrem … 80
12.) Mesriḳān … 81
II. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ … 82
BİBLİYOGRAFYA … 84
EKLER … 90
I. HARİTALAR … 90
II. VARAKLAR … 117
III. FOTOĞRAFLAR … 120
ÖZET … 126
ABSTRACT … 127

Related posts:

RİDÂNİYE SAVAŞI
REVVÂDÎLER
ORUÇ REİS
Hüseyin Ongan Arslan. Mîr Yahyâ Kazvînî’nin Lübbü’t-tevârîh’inde Erken İslam Tarihi (2021)
Mustafa Tanrıverdi. Çarlık Rusyası döneminde Tiflis vilayeti (1878-1914). Doktora tezi (2016)
Kübra Ceren Kurşun. Selimnâmeler ve Süleymannâmelerde Kudüs. Yüksek lisans tezi (2019)
Onullahi S. M. Erməni milllətçiləri və İran (2002)
Kâzım Mirşan. Etrüskler: tarihleri, yazıları ve dilleri (1998)
Rahmi Apak. Yetmişlik bir subayın hatıraları (1988)
Yaḥyā ibn ʻAbd al-Laṭīf al-Qazvīnī. Lubb al-tawārīkh (H. 1314)
Abdüllatif Kazvinî. Safevî tarihi (2011)
Altan Çetin. Yahya Kazvinî'nin Lubb et-Tevârih’inde Selçuklularla alâkalı bilgiler (2007)
Cihan Gençtürk. Lubb et-Tevârîh’te Harezmşâhlar’a dair bilgiler (2019)
Altan Çetin. Yahya Kazvinî'nin Lubb Et-Tevâri'hinde Akkoyunlularla alâkalı bilgiler (2007)
Ahmet Korkmaz, Kazım Paydaş. Yahya b. Abdullatif Kazvînî'nin Lübbü't-tevârîh adlı eserine göre Kara-...
Ашнин Ф. Д., Алпатов В. М., Насилов Д. М. Репрессированная тюркология (2002)
Richard Tapper. İran'ın sınır boylarında göçebeler: Şahsevenlerin toplumsal ve politik tarihi (2004)
Sinan Kuneralp. Son dönem Osmanlı erkân ve ricali (1839-1922): prosopografik rehber (1999)
İsmail Metin. Osmanlının kanlı tarihi (1996)
Çingizoğlu Ə. Sərab xanlığı (2013)
Yücel Öztürk. Osmanlı hakimiyetinde Kefe, 1475-1600 (2000)
Əliyeva N. A. Əs-Səmaninin "Kitab əl-Ənsab" əsəri Azərbaycanın mədəniyyət tarixinə dair mənbə kimi (...
Əliyeva N. A. İbn Makula (1030-1082) azərbaycanlı ziyalılar haqqında (2014)
Əliyeva N. A. Azərbaycan Yaqut əl-Həməvinin əsərlərində (1999)
Əliyeva N. A. "Mucəm əl-buldən" əsərində Azərbaycan və Qafqaz (2020)
Çingizoğlu Ə. Dəmirçihəsənli mahalı (2015)
Barış Aydın. Âdilşâhîler Hanlığı ve Yusuf Adil Han (1489-1689). Yüksek lisans tezi (2019)
Ahmet Annaberdiyev. İran Türkmenleri (1881-2001). Doktora tezi (2006)
Süleyman Göksu. Mehmed Hasîb Rûznâmesi: H. 1182 - 1195 / M. 1768 - 1781. Yüksek lisans tezi (1993)
İsmail Hakkı Işık. Sekeller (Etnik köken, tarih ve kültürleri). Yüksek lisans tezi (2019)