Fatih Çiftçi. Hamdullah Müstevfi’nin Nüzhetû’l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu. Yüksek lisans tezi (2016)

Fatih Çiftçi. Hamdullah Müstevfi'nin Nüzhetû'l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu. Yüksek lisans tezi (2016)
Title:Hamdullah Müstevfi’nin Nüzhetû’l-Kulûb adlı Farsça eserine göre Moğollar Devrinde Azerbaycan, Mezopotamya ve Anadolu=Azerbaijan, Mesopotamia and Anatolia in the Mongols Period according to the Persian work ‘Nuzhat-al Qulub’ written by Hamd-allah Mustawfi. Yüksek lisans tezi
Author:Fatih Çiftçi
Translator:
Editor:Danışman: Mehmet Ersan
Language:Turkish
Series:
Place:İzmir
Publisher:Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü
Year:2016
Pages:XIV, 127
ISBN:
File:PDF, 7.19 MB
Download:Click here
Biz bu tezimizde; kısaca Coğrafya biliminden, Arap asıllı İranlı coğrafyacı, tarihçi ve şâir Hamdullah Müstevfî’den ve onun 740/1340’ta tamamlamış olduğu, Coğrafya ve Kozmografya’ya dâir eseri olan Nüzhetû’l-Ḳulûb’un bir kısmından bahsettik. Tezimize başlamadan önce, Farsça kelimelerin daha kolay anlaşılması için DİA’da kullanılan transkripsiyon alfabesini sunduk. Önsöz bölümünde; içeriğe dâir genel bilgiler verdik. Giriş bölümünde; Coğrafya bilimin ortaya çıkışından ve İslâm dünyasındaki gelişiminden kısaca bahsettik. Tezimizi üç bölüme ayırdık. Birinci bölümde; Hamdullah Müstevfî’nin yaşamına ve eserlerine dâir kısa bir bilgi verdik. İkinci bölümde; Nüzhetû’l-Ḳulûb’a dâir ayrıntılı bir bilgi verdik. Üçüncü bölümde ise; eserin Aẕerbâycân, Irâḳ, Anadolu ve çevresini ilgilendiren kısımları olan; I., III., IV., V., VI., VII., VIII., IX., X. ve XI. bâbların çevirisini yaptık. Anlaşılması güç olan ifadeleri daha kolay anlayabilmeniz için -metne sâdık kalarak- o kısımları; haritalarla, fotoğraflarla ve çeşitli kaynaklarla açıklamaya çalıştık. Bu tezin sonunda anladık ki: Nüzhetû’l-Ḳulûb, genel olarak Coğrafya bilimine dâir konulardan bahsetse de; yer yer dini, tarihi, tıbbi, astronomik, sosyal, kültürel ve siyasi bilgiler de veren çok yönlü bir eserdir ve Nüzhetû’l-Ḳulûb’un, Coğrafya ve Kozmografya bilimi açısından XIV. yüzyıla kadar yazılan eserlerin içerisinde önemli bir yeri vardır. Ayrıca biz diyebiliriz ki: Hamdullah Müstevfî, İslâm tarihinin saygın bilim adamlarından bir tanesidir.

In our this thesis, we briefly mentioned from science of Geography; poet, historian, geographer Hamd-allāh Mustawfī who is Iranian of Arab origin and a part of Nuzhat-al-Qulūb which was finished by Hamd-allāh Mustawfī about Geography and Cosmography in 740/1340. Before beginning to our thesis, we presented the transcription alphabet which used DİA for easier understanding of the Persian words. In the preface, we gave general informations as to the content. In the introduction, we mentioned from occuring the science of Geography and its developmenting in the Islamic world. We separated the thesis three section. In the first part, we submitted a brief information as to the life of Hamd-allāh Mustawfī and his works. In the second part, we submitted a detailed information as to Nuzhat-al-Qulūb. In the third part, we translated to I., III., IV., V., VI., VII., VIII., IX., X. and XI. parts which interests to Azerbaijan, Iraq, Anatolia and its around of Nuzhat-al-Qulūb. To understand complicated expressions for you -by cling to the text- we tried to explain those parts with maps, photos and variety of sources. We understood at the end of this thesis, generally Nuzhat-al-Qulūb not only mentiones on the science of Geography, Nuzhat-al-Qulūb which is a versatile work states religious, historical, medical, astronomical, social, cultural and political informations. Nuzhat-al-Qulūb has an important place among works were written up until 14th century. We can say that Hamd-allāh Mustawfī is one of the reputable scholars of the Islamic history.

İÇİNDEKİLER

KISALTMALAR … X
TRANSKRİPSİYON ALFABESİ … XII
ÖNSÖZ … XIII
GİRİŞ … 1
1.) MÜELLİFE DÂİR
A.) MÜELLİFİN HAYATI … 6
B.) MÜELLİFİN ESERLERİ … 8
2.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’A DÂİR
A.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’UN YAZILDIĞI DÖNEM VE ÖNEMİ … 11
B.) NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’UN NÜSHALARINA DÂİR … 12
C.) MÜELLİFİN NÜZHETÛ’L-ḲULÛB’TAKİ METODU … 14
I.) TÜRKÇE ÇEVİRİ, METNİN TAHLİL VE TENKİDİ … 19
A.) IRÂḲ-Ī ‘ARAB BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 19
1.) Kûfe … 22
2.) Baġdâd … 25
3.) Enbâr … 31
4.) Bâbil … 31
5.) Berâz er-Rûz … 32
6.) Baṣra … 32
7.) Bend-i Cin … 34
8.) Bayât … 34
9.) Tikrit … 34
10.) Tel-‘Aḳarḳūf … 34
11.) Ḥâdiŝe … 34
12.) Ḥarbî … 34
13.) Ḥilla … 35
14.) Ḥulvân … 35
15.) Ḥire … 35
16.) Ḫāliṣ … 36
17.) Ḫāneḳīn … 36
18.) Dûceyl … 36
19.) Daḳūḳ … 36
20.) Deyr-i ‘Âḳūl … 37
21.) Rûmiye … 37
22.) Râẕân ve Beyne’l-Nehreyn … 37
23.) Zengiâbâd … 37
24.) Sâmerrâ … 37
25.) Ṣadrin … 38
26.) Ṭarîḳ-ī Ḫorasan … 38
27.) ‘Âne … 38
28.) ‘Akbera … 39
29.) Ḳaṣr-ı Şirin … 39
30.) Ḳādisiye … 39
31.) Ḳūsân … 39
32.) Mûḥavval … 39
33.) Medâ’in … 40
34.) Mâ’bediyye … 42
35.) Nehr-i İsa … 42
36.) Nehr-i Melik … 42
37.) Nehrevan … 42
38.) Nû’mâniye … 42
39.) Nil … 43
40.) Hit … 43
41.) Vâsıṭ …43
B.) AẔERBÂYCÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 43
1.) Tebrîz … 43
2.) Ovcân … 49
3.) Ṭesûc … 49
4.) Erdebil … 49
5.) Ḫalḫâl … 50
6.) Darmerzin … 50
7.) Şâhrûd … 50
8.) Meşkîn … 51
9.) Enâr ve Ercâḳ … 51
10.) Eher … 51
11.) Teklife … 51
12.) Ḫeyâv … 51
13.) Deraverd … 52
14.) Kehran Kalesi … 52
15.) Keleyber … 52
16.) Gîlân-ı Feṣlûn … 52
17.) Merdânḳūm … 52
18.) Nûdez … 52
19.) Yâft … 52
20.) Ḫoy … 53
21.) Salmâs … 53
22.) Urmiye … 53
23.) Ûşneviye … 53
24.) Serâv … 54
25.) Miyânc ve Germrûd … 54
26.) Merâġa … 54
27.) Bûsû … 55
28.) Dihḫarḳân … 55
29.) Nilân … 55
30.) Merend … 55
31.) Duzmâr … 55
32.) Zengîyân … 56
33.) Zunûz … 56
34.) Kerker … 56
35.) Naḫcıvân … 56
36.) Ecnân … 56
37.) Erdûbâd … 56
38.) Azâd … 56
39.) Mâkûye … 56
C.) ERRÂN VE MÛĠÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 57
1.) Mûġân … 57
2.) Bâcervân … 57
3.) Berzend … 58
4.) Pilsevâr … 58
5.) Mahmûdabâd … 58
6.) Hemşehre … 58
7.) Errân … 58
8.) Beylekân … 58
9.) Berde … 58
10.) Gence … 59
11.) Hirek … 59
D.) ŞİRVÂN VE GÛŞTÂSFİ BÖLGESİNİN ALATILMASI … 59
1.) Şirvân … 59
2.) Bâkûye … 59
3.) Şâmâḫı̄ … 59
4.) K̮ı̄ble … 60
5.) Fîrûz … 60
6.) Şabran … 60
7.) Gûştâsfî … 60
E.) ABḪĀZ VE GÜRCİSTAN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 60
1.) Alan … 61
2.) Anî … 61
3.) Tiflis … 61
4.) Ḫonân … 61
5.) Ḳārṣ … 61
F.) RÛM BÖLGESİNİN ŞEHİRLERİNİN ANLATILMASI … 61
1.) Sivas … 62
2.) Elbistan … 62
3.) Anḳāra … 62
4.) Erzencân … 62
5.) Erzenû’r-Rûm … 63
6.) Erek … 63
7.) Ermenâk … 63
8.) Aḳsenk … 63
9.) Aḳsara … 63
10.) Aḳşehir … 63
11.) Amasya … 64
12.) Anṭākya … 64
13.) Unîk … 64
14.) Bâbert … 64
15.) Dûbergî … 64
16.) Develû … 64
17.) Dercân … 64
18.) Ḫertebret … 64
19.) Şehreh … 64
20.) Samsûn … 64
21.) Şemşâṭ … 64
22.) ‘Ammûriye … 65
23.) Ḳālîḳalâ … 65
24.) Ḳaraḥiṣār … 65
25.) Ḳasṭamonu … 65
26.) Ḳomnât … 65
27.) Ḳonya … 65
28.) Ḳāyseri … 66
29.) Kâb … 66
30.) Kemâḫ … 67
31.) Kûk … 67
32.) Kir ve Beḳīḥ … 67
33.) Lû’lû’ … 67
34.) Malaṭya … 67
35.) Nikîdâ … 67
36.) Niksar … 67
37.) Hûşyâr … 67
38.) Yılḳān Bâzâr … 67
39.) Zemendû … 67
40.) Ḳı̄rşehir … 68
41.) Gedûk … 68
42.) Ṭūzaġāç … 68
43.) Ziyâret Bâzar … 68
44.) Egirdûr … 68
45.) Ḳavâḳ … 68
46.) Ḳūşḥiṣār … 68
47.) Sivriḥiṣār … 68
48.) Ḳūlûnîye … 68
49.) Kosteġī … 68
50.) Meleḳūnîye … 68
G.) ERMENİ VİLAYETLERİNİN ANLATILMASI … 68
1.) Aḫlât … 69
2.) Ebtût … 69
3.) Ercîş … 69
4.) Erṣūk … 69
5.) Elaṭāḳ … 69
6.) Bargiri … 69
7.) Beyân … 69
8.) Ḫāradîn … 69
9.) Ḫoşâb … 69
10.) Ḫertebret ve Toḳāt … 69
11.) Henġamâbâd … 70
12.) Şelem … 70
13.) ‘Ayn … 70
14.) Kebûd … 70
15.) Malâzcird … 70
16.) Vân ve Vuṣṭān … 70
17.) Velâscird … 70
H.) DİYÂR-I BEKR VE RABİA’ BÖLGESİNİN ANLATILMASI … 70
1.) Muṣul … 71
2.) Erbil … 71
3.) Erzen … 71
4.) Amed … 71
5.) Bâṣibde … 71
6.) Bazernûḥ … 71
7.) Berṭolli … 71
8.) Bevâzîc … 71
9.) Câr … 71
10.) Cezire … 72
11.) Ḥânî ve Silvân … 72
12.) Ḥarrân … 72
13.) Ḥıṣn-ı Kîfâ … 72
14.) Ḫābûr … 72
15.) Ra’si’l-‘âyn … 72
16.) Raḳḳa … 72
17.) Rûhâ … 73
18.) Sâ’ird … 73
19.) Sincâr … 73
20.) Sûḳ-ī S̱emânîn … 73
21.) ‘Aḳār … 74
22.) ‘İmâdiye … 74
23.) Ḳārḳisya … 74
24.) Kermlîs … 74
25.) Mârdin … 74
26.) Mûş … 74
27.) Meyyâfâriḳīn … 74
28.) Nuṣāybin … 74
29.) Ninevâ … 75
İ.) KÜRDİSTÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 75
1.) Elânî … 75
2.) Elişter … 75
3.) Behar … 75
4.) Ḫeftiyân … 75
5.) Derbend-i Tâc Ḫātûn … 75
6.) Derbend-i Zengi … 76
7.) Dezbil … 76
8.) Dinever … 76
9.) Sulṭānâbâd-ı Çemçemâl … 76
10.) Şehr-i Zûr … 76
11.) Kirmânşâhân … 76
12.) Kirend ve Ḫūşân … 77
13.) Kengûr … 77
14.) Mâ-i Deşt … 77
15.) Hersîn … 77
16.) Vesṭām … 77
K.) ḪŪZİSTÂN BÖLGESİ’NİN ANLATILMASI … 77
1.) Tister … 77
2.) Ehvâz … 78
3.) Torb … 79
4.) Cûnd-i Şâpûr … 79
5.) Hûveyze … 79
6.) Dezfûl … 79
7.) Destgird … 80
8.) Râmûz … 80
9.) Sûs … 80
10.) Ṭerâzak … 80
11.) ‘Asker-i Mûkerrem … 80
12.) Mesriḳān … 81
II. DEĞERLENDİRME VE SONUÇ … 82
BİBLİYOGRAFYA … 84
EKLER … 90
I. HARİTALAR … 90
II. VARAKLAR … 117
III. FOTOĞRAFLAR … 120
ÖZET … 126
ABSTRACT … 127

Related posts:

Münşe'ât-ı 'Atîk
Дарабади П. Г. Военно-политическая история Азербайджана, 1917-1920 годы (2013)
Mehman Ağayev. Milli mücadele yıllarında Türkiye ve Azerbaycan ilişkileri. Doktora tezi (2006)
Muhittin Birgen. İttihat ve Terakki'de on sene. 2. cilt (2006)
Muhittin Birgen. İttihat ve Terakki'de on sene. 1. cilt (2006)
Ufuk Erdem. Türk Ocağının kurucularından ve Teşkilât-ı Mahsusa'nın önemli simalarından Doktor Fuat S...
Ivar Lassy. The Muharram mysteries among the Azerbeijan Turks of Caucasia. Dissertation (1916)
Muhammet Erat. Milli Mücadele Döneminde Kazım Karabekir Paşa'nın faaliyetleri: 1919-1922. Doktora te...
Yalçın Murgul. Baku expedition of 1917-1918: a study of The Ottoman policy towards the caucasus. A m...
İbrahim Ethem Atnur. Osmanlı idarəçiliyindən Sovet idarəçiliyinə qədər Naxçıvan, 1918-1921 (2013)
Babek Cavanşir. Kaşkay Türklerinin tarihi. Yüksek lisans tezi (2001)
Ahmet Altungök. IV. ve VIII. yüzyıllar arası Sasaniler dönemi Türk-Fars ilişkileri. Yüksek lisans te...
Mehmet Dağlar. Şah Tahmasb'ın dini siyaseti (1524-1576). Doktora tezi (2017)
Bedross der Matossian. Parçalanan devrim düşleri (2016)
Sedat Macit. Muhammed Muhsin Müstevfî'nin Zübdetü't Tevârîh'i. Yüksek lisans tezi (2017)
Robert G. Hoyland (ed). From Albania to Arrān (2020)
Ümit Gedik. Fazlullâh b. Rûzbihân-i Huncî'nin Mihmân-nâme-i Buhârâ'sı (inceleme-çeviri). Yüksek lisa...
Фазлуллах ибн Рузбихан Хунджи. Тарих-и алам-ара-йи Амини (1987)
Roger Savory. Iran under the Safavids (1980)
Məmmədov A. B. Almaniyanın XIX əsrin sonu-XX əsrin əvvəllərində Türkiyə siyasəti və onun tarixşünasl...
Yəzdi H. İ. Səfəvilər dövründə İran. Dissertasiya (2005)
Süleymanova S. Ə. XVIII əsrdə Azərbaycanın siyasi tarixində və iqtisadiyyatında Car-Tala icmalarının...
Şahverdiyev Ə. Ə. Trabzon və Batum sülh konfranslarında Azərbaycan məsələsi. Dissertasiya (2004)
Rəhmanzadə Ş. F. Azərbaycan-Gürcüstan münasibətlərində ərazi məsələləri. Dissertasiya (2011)
Шавров Н. Н. Новая угроза русскому делу в Закавказье (1911)
Osmanlı hakimiyyəti dövründə Ərdəbil livası (1725-1730-cu illər). Dissertasiya (2007)
Arıklı E. C. Osmanlı hakimiyyəti dövründə Ərdəbil livası (1725-1730-cu illər). Dissertasiyanın avtor...
Alıyev H. A. Sumqayıt şəhərinin tarixi. Dissertasiya (2013)
Məmmədova İ. M. Lənkəran xanlığı Birinci Rusiya-İran müharibəsi dövründə (2007)
Məmmədova İ. M. Lənkəran xanlığının qonşu xanlıqlar və dövlətlərlə münasibətləri. Dissertasiya (2005...